wat is oedeem?

Wat is Oedeem

Oedeem is een abnormale vochtophoping (zwelling) op bepaalde plaatsen in het lichaam.

Dit is ontstaan door een verstoord evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht, waardoor het bepaalde lichaamsdeel een teveel aan vocht vasthoudt en vervolgens niet meer in staat is om het vocht af te voeren. Veel voorkomende lichaamsdelen waar het oedeem zich manifesteert zijn de enkels, de benen, de buik en de longen.

Lymfeoedeem is niet alleen hinderlijk, maar kan ook ontstekingen (wondroos) en gewrichtsklachten tot gevolg hebben.

Oedeem kan een gevolg zijn van kanker, bloedvatproblemen, littekens, bestraling, chemotherapie, een operatie of een ongeval.

Er zijn verschillende soorten van oedeem:

  • Lymfeoedeem
  • Veneusoedeem
  • Lipoedeem

Lymfe-oedeem

Lymfe-oedeem is een vochtophoping als gevolg van een onvoldoende functionerend lymfesysteem.

Het lymfesysteem is een netwerk van kleine en grotere lymfevaten. Het systeem loopt gelijk aan het bloedvatenstelsel en transporteert vocht met onder andere afvalstoffen en eiwitten. Het systeem bevat lymfeklieren/knopen in met name hals, buik, oksels en liezen. Deze lymfeklieren hebben een zuiverende werking. Als het lymfevocht gezuiverd is komt het in het halsgebied weer terug in de bloedbaan.

Er zijn 3 vormen/oorzaken van lymfeoedeem:

Primair lymfeoedeem: dit is oedeem ten gevolge van een aangeboren afwijking in het lymfestelsel.

Secondair lymfeoedeem: dit is oedeem ontstaan na (oncologische) operaties of ontstaan door trauma waarbij het lymfesysteem is beschadigd of is verwijderd

Tertiair lymfeoedeem: dit is oedeem ontstaan na intensieve bestraling (radiotherapie), na chemokuur of gebruik van medicijnen.

 

Veneus oedeem

Veneus oedeem, ook wel chronische veneuze insufficiëntie (CVI) genoemd, is een combinatie van vochtophoping (oedeem) en slecht werkende bloedvaten (het veneuze systeem). Het kan op elke leeftijd voorkomen, maar ouderen, zwangere vrouwen en invaliden lopen een groter risico.

Defecte kleppen in de aderen (het veneuze systeem) van de benen verhinderen een optimale terugstroom van zuurstofarm, afvalrijk bloed uit de benen richting het hart.  Het lymfevocht wordt onvoldoende afgevoerd. De benen worden zwaar, rusteloos en zwellen op. Vochtophoping en verwijde bloedvaten of spataderen geven pijnklachten. .

De benen en enkels zwellen op door vochtophoping en dat leidt tot een branderig gevoel of krampachtige pijn en stijfheid, ook wel ‘restless legs’ genoemd. Door de toenemende druk in de slecht functionerende aderen verwijden de bloedvaten en ontstaan er spataderen. Soms zien we een bruinachtige verkleuring van de huid.

Hoe ontstaat veneus oedeem?

De bloedvaten in de benen bevatten kleppen die opengaan als het bloed uit de benen wordt afgevoerd. Om te voorkomen dat dit zuurstofarme en afvalstofrijke bloed terugstroomt, sluiten de kleppen zich na het passeren van het bloed. Als de kleppen niet goed functioneren, wordt het bloed niet goed afgevoerd en stroomt terug door de zwaartekracht .Vocht hoopt zich op in de benen, met name rond de enkels die in de loop van de dag dik en opgezwollen raken (veneus oedeem). De bloeddruk in de beenvaten neemt toe, vaten en vaatjes verwijden zich en er ontstaan spataderen.

 

Lipoedeem

Lipoedeem is een aandoening waarbij vetweefsel ongelijkmatig verdeeld is over het lichaam. Er ontstaan plaatselijke vetophopingen op de heupen, dijen, onderbenen, binnenkant van de knieen of de armen, die niet beinvloed kunnen worden door gewichtsverlies en sporten. Bovendien geven deze vetophopingen pijnklachten en raken de benen snel vermoeid en voelen zwaar aan.

Lipoedeem betekent letterlijk ‘vetzwelling’ en staat ook bekend als pijnlijk ‘vetsyndroom’. Het is een niet vaak voorkomende chronische ziekte van het vetweefsel die voornamelijk vrouwen treft. Kenmerkend voor lipoedeem is de symmetrie; de afwijkende vetverdeling doet zich aan beide zijde voor. Dit in tegenstelling tot het lymfeoedeem.

Symptomen

Lipoedeem weefsel is gevoelig, de pijn kan varieren van mid tot extreem waarbij een lichte aanraking of druk al niet te verdragen is. De huid oogt walnootachtig als een extreme vorm van cellulitis (sinaasappelhuid). Er ontstaan snel blauwe plekken. De benen voelen zwaar aan en zijn opgezwollen door de vochtophoping. Het volume kan tot gewrichtsklachten leiden.

Herkent u een van deze symptomen of klachten? Maak een afspraak zodat we kunnen bekijken wat wij voor u kunnen betekenen.